Không phải mạng lưới nào cũng là cộng đồng; và không phải sự phân quyền nào cũng là giải thoát. Tôi nhận ra điều này vào một buổi tối mưa ở Lagos, khi đang audit đề xuất quản trị cho một giao thức restaking mới nổi.
Họ tự hào khoe dashboard với Jack Dorsey và Ethereum Foundation là người đề xuất chính. Nhưng con số không biết nói dối: 4 trong 5 đề xuất đều thất bại, và 90% vote đến từ chỉ 3 ví. Đó không phải quản trị; đó là bình phong cho một nhà tài phiệt tinh vi.
Bối cảnh của câu chuyện này không chỉ là về sự thất bại kỹ thuật; nó là về sự phản bội của những lý tưởng mà tôi từng tin tưởng. Từ cơn sốt ICO năm 2017, tôi đã viết blog về 'sự phân phối quyền lực trong blockchain'. Tôi tin rằng code là luật, và mỗi token là một phiếu bầu. Nhưng khi tôi chứng kiến một DAO với 50.000 thành viên quản lý tài sản 200 triệu USD nhưng chỉ có 12 người thực sự hiểu các đề xuất, tôi biết mình đang lạc lối.
Tôi bắt đầu phân tích cấu trúc quyền lực trong các DAO hàng đầu. Một ví dụ điển hình là MakerDAO. Với hơn 100.000 token holder, nhưng các đề xuất quản trị thường bị chi phối bởi các quỹ lớn. Khi tôi kiểm tra, tôi phát hiện rằng 5% địa chỉ nắm giữ 80% quyền biểu quyết. Không phải code, là cam kết. Và cam kết đó đã bị vỡ.
Điều tôi tìm thấy trong hành trình audit của mình là một nghịch lý đau đớn: những cộng đồng càng 'phi tập trung' về mặt thiết kế kỹ thuật lại càng tập trung về mặt quản trị. Hãy nhìn vào Uniswap. Giao thức cho phép bất kỳ ai cũng có thể tạo pool, nhưng quyết định về phí và khuyến khích thanh khoản lại do một nhóm nhỏ quỹ đầu tư quyết định. Đây không phải là một lỗi; nó là một tính năng của sự ngây thơ.
Mỗi NFT là một phiên bản của cộng đồng. Khi tôi làm cố vấn cho Art Blocks, tôi đã xây dựng một framework quản trị cho phép nghệ sĩ giữ bản quyền. Tôi giải quyết 15 tranh chấp trong nhóm. Nhưng bài học lớn nhất là: bạn không thể code một cộng đồng lành mạnh; bạn phải nuôi dưỡng nó.
Sau sụp đổ Terra/Luna, tôi rơi vào khủng hoảng niềm tin. Không phải vì kỹ thuật thất bại; mà vì tôi đã thấy những người tôi tin tưởng nhất ở trong cùng một căn phòng kín. Tôi nghiên cứu Moloch DAO – một trong những mô hình hiếm hoi hoạt động tốt. Bí quyết của họ không phải là code; đó là sự xấu hổ và trách nhiệm xã hội.
Tôi muốn bạn hiểu rằng: Warsh’s stance trong thế giới DAO không phải là cuộc tranh luận về lãi suất; nó là sự kiểm tra xem liệu giá trị của bạn có đáng để tin tưởng hay không. Mỗi khi một 'leader' bước lên sân khấu hứa hẹn phân quyền, tôi nhớ đến dữ liệu đó. Họ có thể là Jack Dorsey, nhưng code của họ vẫn thuộc về một nhóm nhỏ.
Điều mà thị trường hiện tại (đang đi ngang) đang làm là buộc chúng ta phải đối mặt với sự thật. Khi không còn bong bóng, những dự án yếu đuối sẽ chết. Khi TVL giảm, người dùng thực sự là ai? Khi không có khuyến khích token, cộng đồng còn ở lại không?
Tôi kết luận bằng một suy nghĩ tiến bộ: Một DAO không phải là một thực thể kỹ thuật; nó là một lời hứa. Và lời hứa đó chỉ mạnh mẽ khi những người giữ nó đủ dũng cảm để hỏi 'tại sao' và đủ yêu thương để ở lại khi câu trả lời không hoàn hảo.
Vậy nên, lần tới khi bạn thấy một giao thức tự hào về 'phân quyền', hãy nhìn vào quyền lực thực sự. Đừng nhìn vào code của nó; nhìn vào các cuộc trò chuyện. Đó là nơi mà niềm tin – hoặc sự sụp đổ – thực sự xảy ra.
