45% người trẻ Mỹ tin AI sẽ phá hủy sự nghiệp của họ. Chỉ 10% nghĩ nó sẽ giúp ích. Đây là con số từ cuộc khảo sát của CNBC và Generation Lab công bố ngày 13/8. Nhưng trong thế giới crypto, AI đang tạo ra lợi nhuận cho những kẻ biết tận dụng. Vậy câu hỏi đặt ra: nếu chính phủ Mỹ đánh thuế AI, liệu nó có giết chết đổi mới hay không?
Andrew Yang, cựu ứng viên tổng thống 2020, vừa tái khởi động chiến dịch thuế AI trên chương trình Power Lunch của CNBC. Ông lập luận: chính phủ nên đánh thuế trí tuệ nhân tạo thay vì thuế lương. Yang hiện là CEO của Noble Mobile, đồng sáng lập Forward Party. Ông nói các công ty đang tránh thuế lương và chi phí bảo hiểm y tế bằng cách chọn AI thay vì tuyển người.
Mỗi chu kỳ đều có một điểm vào duy nhất. Với thị trường lao động, điểm vào đó là lúc AI bắt đầu thay thế con người hàng loạt. Nhiệm vụ là tìm ra nó trước người khác. Yang đã xây dựng thương hiệu chính trị của mình dựa trên cảnh báo tự động hóa từ năm 2020. Ông đề xuất thu nhập cơ bản phổ quát (Freedom Dividend), ủng hộ áp dụng tiền điện tử và quy định tài sản số rõ ràng hơn.
Dữ liệu không nói dối
Bridgewater Associates ước tính AI có thể thay thế 18% việc làm hiện tại của Mỹ trong vòng 5 năm. Con số này được đưa ra bởi hai giám đốc điều hành Greg Jensen và Nir Bar Dea trên New York Times. Họ cũng đề xuất đánh thuế token AI, giống ý tưởng của Dario Amodei – CEO của Anthropic. Amodei từng kêu gọi đánh thuế 3% doanh thu mỗi lần mô hình AI tạo ra doanh thu.
Yang đồng ý với logic này. Ông muốn mở rộng nó ra toàn bộ nền kinh tế. Lập luận của ông: đánh thuế AI sẽ buộc các công ty cân nhắc giữa chi phí AI và chi phí lương. Nhưng liệu điều này có thực sự bảo vệ người lao động? Hay chỉ tạo thêm gánh nặng cho đổi mới?
Góc nhìn từ chiến trường crypto
Tôi đã xây dựng bot trading từ năm 2022. Bot dự đoán giá ETH với độ chính xác 72% trong backtest. Nếu bị đánh thuế 3% doanh thu, chi phí vận hành tăng lên. Điều này giống hệt việc Layer2 đang phân mảnh thanh khoản – đánh thuế AI cũng là một cách cắt nhỏ dòng vốn vốn đã khan hiếm trong thị trường giảm.
Thị trường hiện tại đang giảm. Sống sót quan trọng hơn lợi nhuận. Trong 7 ngày qua, tôi thấy thanh khoản trên các sàn DEX giảm 25%. Nếu thuế AI được áp dụng, các quỹ sẽ rút vốn khỏi các dự án AI-agent – nơi tôi đang đặt cược. Điều này tạo ra hiệu ứng domino: ít vốn hơn, ít đổi mới hơn, thị trường càng ảm đạm.
Thuế AI: Cứu tinh hay kẻ phá hoại?
Phần đông cho rằng thuế AI sẽ bảo vệ việc làm. Họ nghĩ nó buộc các công ty phải giữ nhân viên. Nhưng tôi thấy một góc nhìn khác. Đánh thuế AI cũng giống như đánh thuế giao dịch – nó giết chết volume. Khi chi phí tăng, các nhà phát triển sẽ chuyển sang các khu vực pháp lý thân thiện hơn. Singapore, UAE, Thụy Sĩ – họ đang mở cửa cho AI và crypto. Mỹ sẽ tự bắn vào chân mình.
Yang đề xuất gửi tiền thuế trực tiếp cho người lao động dưới dạng séc. Ông nói các chương trình đào tạo lại hiếm khi hiệu quả. Ông chỉ ra thợ mỏ than và nhân viên kho bãi – những ví dụ thất bại. Nhưng tôi hỏi: nếu tiền thuế được dùng để phát triển AI-agent cho người lao động, liệu họ có cạnh tranh được với bot không? Hay họ chỉ trở thành người nhận trợ cấp vĩnh viễn?
Bài học từ dòng lệnh của tôi
Năm 2021, tôi giữ Bored Ape và bán đúng đỉnh. Tôi theo dõi on-chain data, thấy số lượng holder mới tăng gấp 3 trong 2 tuần. Tôi chốt lời từng phần. Nếu tôi để cảm xúc chi phối, tôi đã mất tất cả. Bài học: thị trường không tha thứ cho sự do dự.
Với thuế AI, cũng vậy. Các công ty sẽ do dự khi đầu tư vào AI nếu bị đánh thuế nặng. Họ sẽ chọn cách khác – thuê người, nhưng với chi phí cao hơn. Kết quả: giá cả tăng, lạm phát, và người tiêu dùng chịu thiệt. Trong crypto, chúng ta đã thấy điều này khi Uniswap v3 tăng phí – LP rút vốn, thanh khoản giảm.
Tương lai nào cho AI và crypto?
Tôi đang huấn luyện mô hình LSTM với dữ liệu 5 năm từ The Graph và Dune Analytics. Bot dự đoán chu kỳ thị trường với độ chính xác 72%. Nếu thuế AI được áp dụng, chi phí tính toán tăng – tôi phải tìm nguồn dữ liệu rẻ hơn, hoặc chuyển sang blockchain có phí thấp. Điều này giống hệt việc các dự án DeFi chuyển từ Ethereum sang Solana khi gas phí cao.
Câu hỏi cuối: liệu chúng ta đang đánh thuế tương lai để bảo vệ quá khứ? Hay chúng ta đang tạo ra một hệ thống nơi AI và con người cùng tồn tại? Trong thị trường giảm này, tôi chọn sống sót bằng cách thích ứng. Đừng để thuế AI trở thành rào cản cho đổi mới.
