Một công ty từng tự hào nắm giữ 5% nguồn cung Zcash, giờ đây chỉ còn 1,92% và đang chuyển hướng sang thuốc ung thư. Khoản lỗ 37,8 triệu USD trong nửa đầu năm 2026 là con số thực, nhưng câu chuyện thực sự nằm ở sự phá sản của một chiến lược tài sản kỹ thuật số từng được ca ngợi.
Cypherpunk Technologies – công ty đại chúng của Winklevoss twins – từng định vị mình như một “kho bạc ZEC” phi tập trung. Họ công bố kế hoạch tích lũy 5% tổng nguồn cung Zcash, dùng nó làm tài sản thế chấp cho các hoạt động tài chính. Nhưng thực tế: họ chỉ sở hữu 323.394 ZEC (1,92% nguồn cung lưu hành), mua với giá trung bình 341,84 USD. Giá ZEC hiện tại là 486 USD, tạo ra lợi nhuận chưa thực hiện 1,57 tỷ USD. Nghe có vẻ ấn tượng? Hãy nhìn vào bảng cân đối kế toán: khoản lỗ lũy kế lên tới 500 triệu USD, tiền mặt chỉ còn 7,6 triệu USD. Công ty đang đốt tiền mặt với tốc độ 75,6 triệu USD mỗi năm. Việc nắm giữ ZEC không thể cứu vãn dòng tiền âm.
Điểm mấu chốt là sự chuyển hướng đột ngột: từ “kho bạc số” sang “công ty dược phẩm”. Sirexatamab, ứng viên thuốc ung thư duy nhất của họ, đã thất bại trong thử nghiệm giai đoạn 2 – không đạt được tiêu chí chính về sống không tiến triển. Công ty đổ lỗi cho “thiếu thống kê”, nhưng trong ngành dược, đây là lời giải thích phổ biến cho một loại thuốc yếu. FDA vẫn cấp chứng nhận Fast Track, nhưng đó không phải là sự chứng thực về hiệu quả. Giai đoạn 3 cần 270 bệnh nhân, chi phí ước tính hàng chục triệu USD, trong khi công ty chỉ có 7,6 triệu USD trong tay. Làm thế nào để tài trợ? Có thể phát hành cổ phiếu, hoặc bán ZEC.
Sự thật lạnh lùng: thị trường đã định giá cổ phiếu Cypherpunk ở mức 0,47 lần giá trị tài sản ròng (NAV). Công ty có vốn hóa 74 triệu USD, nhưng nắm giữ ZEC trị giá 157 triệu USD. Nói cách khác, nhà đầu tư tin rằng tài sản ZEC của họ sẽ bị xói mòn hoặc không thể thanh lý. Khi tính cả quyền chọn mua cổ phiếu (pre-funded warrants), NAV điều chỉnh lên 0,96 lần – gần bằng giá trị thực, nhưng điều này chỉ có hiệu lực nếu tất cả quyền chọn được thực hiện, tức là công ty nhận được thêm tiền mặt. Một canh bạc tái cấp vốn.
Phân tích kỹ thuật từ góc nhìn của tôi – một nhà báo điều tra đã theo dõi các dự án crypto từ năm 2017 – cho thấy Cypherpunk không phải là một công ty công nghệ blockchain, mà là một “công ty vận hành bảng cân đối kế toán”. Họ không đóng góp gì cho giao thức Zcash: không nâng cấp zk-SNARKs, không cải thiện giao dịch ẩn danh, không tăng cường bảo mật. “Kho bạc ZEC” của họ chỉ là một công cụ tài chính để huy động vốn chứng khoán. Khi công cụ đó không tạo ra lợi nhuận, họ chuyển sang một ngành hoàn toàn khác – dược phẩm – nơi họ không có chuyên môn, không có đường ống, chỉ có một loại thuốc thất bại và một chứng chỉ Fast Track rẻ tiền.
Cổng vào thiên đường nào cũng có lỗ thủng. Câu nói này phù hợp với câu chuyện của Cypherpunk. Cánh cổng “tích lũy 5% ZEC” là một lời hứa vỡ nợ. Cánh cổng “thuốc ung thư” là một lối thoát hiểm, nhưng lối thoát đó có thể dẫn đến vực thẳm. Công ty đang đặt cược toàn bộ vào Sirexatamab, nhưng với 7,6 triệu USD tiền mặt, họ không thể hoàn thành giai đoạn 3. Nếu họ bán ZEC để lấy tiền mặt, áp lực bán lên đến 1,57 tỷ USD sẽ làm sụp đổ giá ZEC, khiến tài sản ròng của chính họ giảm mạnh. Đây là vòng luẩn quẩn của một chiến lược tự hủy.
Phần đối lập (contrarian): Một số người sẽ nói rằng việc chuyển hướng sang dược phẩm là một bước đi thông minh, vì ngành này có biên lợi nhuận cao hơn crypto. Nhưng họ quên rằng Winklevoss twins không phải là nhà phát triển thuốc. Họ là những người xây dựng sàn giao dịch Gemini và đầu tư vào Bitcoin. Việc đột ngột chuyển sang dược phẩm giống như một nỗ lực tuyệt vọng để tạo ra câu chuyện mới cho cổ phiếu, thay vì giải quyết vấn đề cốt lõi: công ty không có lợi nhuận, không có lợi thế cạnh tranh, và đang cháy tiền. Ngay cả khi FDA chấp thuận Sirexatamab, quá trình này mất 5-7 năm và hàng trăm triệu USD. Cypherpunk không có đủ tiền, và không có đủ thời gian.
Mỗi bức ảnh khỉ là một lời hứa vỡ nợ. Trong thế giới NFT, câu đó nói về những dự án hứa hẹn nhưng không thực hiện. Ở đây, lời hứa “5% nguồn cung ZEC” cũng vỡ nợ tương tự. Và bây giờ, lời hứa “thuốc ung thư” có thể là một lời hứa khác. Nhà đầu tư hãy tự hỏi: nếu bạn mua cổ phiếu Cypherpunk, bạn đang mua gì? Một đống ZEC mà công ty có thể phải bán bất cứ lúc nào? Hay một loại thuốc chưa được chứng minh hiệu quả? Hay chỉ là một câu chuyện PR được dàn dựng bởi hai anh em sinh đôi từng kiện Mark Zuckerberg?
Kết luận: Cypherpunk Technologies là một bài học về sự kiêu ngạo của tài chính crypto. Họ tin rằng chỉ cần tích lũy ZEC là đủ, nhưng quên rằng một công ty cần có dòng tiền và lợi nhuận. Khi chiến lược thất bại, họ nhảy sang một ngành hoàn toàn khác mà không có năng lực. Đây không phải là sự đổi mới, mà là sự hoảng loạn. Câu hỏi cuối cùng: liệu thị trường có tha thứ cho sự lạc lối này? Hay như mọi cổng thiên đường khác, lỗ thủng sẽ ngày càng rộng ra?
