Koray Kavukcuoglu - người đứng đầu dự án Gemini - đã dời bàn làm việc tới Mountain View. Không phải tới một phòng lab hiện đại. Mà là tới ngay cạnh văn phòng của Sergey Brin. Trong văn hóa Google, khoảng cách vật lý giữa hai chiếc bàn không chỉ là chuyện sắp xếp chỗ ngồi. Nó là một tín hiệu tổ chức có trọng lượng tương đương một bản ghi nhớ nội bộ cấp cao nhất: Gemini không còn được vận hành theo quy trình chuẩn của một bộ phận thông thường. Nó đã trở thành dự án của nhà sáng lập.
Bối cảnh của sự kiện này không hề đơn giản. Bài viết từ nguồn Beating - vốn không phải là một tờ báo tài chính hàng đầu như The Information hay Bloomberg - đưa ra một chuỗi sự kiện: Demis Hassabis rút khỏi vai trò quản lý thường nhật của DeepMind; một số nhà nghiên cứu chủ chốt lần lượt rời đi; và Google tiếp tục tụt lại trong cuộc đua về AI lập trình mã và AI doanh nghiệp. Nếu chỉ đọc từng sự kiện riêng lẻ, chúng có vẻ như là những mẩu tin lẻ tẻ. Nhưng khi xâu chuỗi lại trên trục thời gian, chúng tạo thành một bức tranh duy nhất về sự dịch chuyển quyền lực. Trọng tâm của Gemini đang rời khỏi tòa nhà DeepMind ở London để tiến về phía văn phòng của một trong hai người sáng lập Google.
Đây không phải một sự kiện công nghệ theo nghĩa thông thường. Không có benchmark mới. Không có thông số kỹ thuật. Chỉ có những xáo trộn về người và ghế. Nhưng trong ngành AI, thứ tôi đã quan sát 13 năm qua, những xáo trộn này thường đi trước các quyết định kỹ thuật mang tính định mệnh.
Tôi đã từng làm việc với một quỹ đầu tư nhỏ tại Hải Phòng vào năm 2020, khi Harvest Finance bị hack 24 triệu USD. Khi đó tôi học được một bài học: dữ liệu on-chain không bao giờ nói dối, nhưng nó chỉ có ý nghĩa khi bạn đặt nó trong đúng bối cảnh tổ chức. Một giao thức TVL tăng 500% trong 3 ngày không phải là dấu hiệu tăng trưởng, mà là dấu hiệu của một vụ kéo bè. Tương tự, một nhà nghiên cứu rời DeepMind có thể chỉ là chuyện cá nhân. Nhưng khi ba nhà nghiên cứu rời đi cùng lúc với việc Hassabis giao lại quyền quản lý thường nhật, và người kế nhiệm dời bàn làm việc tới cạnh Brin, đó không còn là nhiễu. Đó là tín hiệu.
Brin không quay lại để đề xuất một kiến trúc mô hình mới. Anh ta quay lại để rút ngắn chuỗi quyết định từ lúc train xong một checkpoint đến lúc nó được đưa ra thị trường.
Hãy nhìn vào lịch sử. Năm 2023, Brin nhảy vào cuộc chơi khi Google đang chìm trong bê bối Bard. Chín tháng sau, Gemini 1.0 ra mắt và xoay chuyển câu chuyện từ "Google AI đã chết" thành "cuộc đua hai ngựa". Bây giờ là 2025, và anh ta phải làm lại lần nữa. Lần này, tình thế khác hẳn. Cuộc đua không còn là benchmark tổng hợp. Cuộc đua đã chuyển sang coding và enterprise AI - hai mảnh đất màu mỡ nhất cho doanh thu. Và đây là điểm mù mà phần lớn phân tích bỏ qua: vấn đề của Google không nằm ở chất lượng mô hình. Gemini vẫn là một trong những mô hình tốt nhất thế giới. Vấn đề nằm ở khoảng cách giữa việc có một mô hình mạnh và việc biến nó thành lựa chọn đầu tiên trong tâm trí lập trình viên.
Dữ liệu thị trường không hề dễ chịu cho Google. GitHub Copilot chạy trên mô hình của OpenAI. Cursor và Windsurf - hai công cụ được giới developer săn đón nhất - đều xây dựng trên nền tảng Claude của Anthropic. Gemini Code Assist thì gần như vô hình trong cộng đồng kỹ thuật. Trong khi đó, ở mảng enterprise, Anthropic đã chiếm được lòng tin của các ngành tài chính và luật nhờ định vị "trung lập và an toàn". OpenAI thì thống trị phân khúc văn phòng với ChatGPT Enterprise. Google sở hữu Workspace nhưng AI trong Workspace vẫn bị khách hàng doanh nghiệp coi là một "tính năng tiện lợi", không phải một "công cụ tái cấu trúc năng lực" - thứ mà các CFO sẵn sàng mở hầu bao chi trả.
Koray ngồi cạnh Brin không phải để nghe về tầm nhìn. Anh ta ngồi đó để nhận các quyết định về ưu tiên phân bổ tài nguyên tính toán, về việc nên hy sinh benchmark nào để đổi lấy độ trễ thấp hơn trong tool calling, về việc tích hợp sâu tới đâu vào môi trường phát triển của Google Cloud. Đó là những quyết định cần một kỹ sư có thẩm quyền tuyệt đối.
Nhưng có một câu chuyện khác đang diễn ra song song, và nó phản trực giác.
Chúng ta đang chứng kiến sự xuất hiện của cái mà tôi gọi là "hội chứng phụ thuộc người sáng lập" (founder dependency) trong ngành AI. OpenAI có Sam Altman. Anthropic có Dario Amodei. Và giờ Google quay lại với Sergey Brin. Cả ba công ty lớn nhất trong cuộc đua đều đang dựa vào một cá nhân ở vị trí tối cao để đưa ra các quyết định mang tính sống còn. Đây không phải là trùng hợp ngẫu nhiên. AI ở quy mô này không vận hành được bằng cơ chế quản trị doanh nghiệp thông thường. Nó đòi hỏi sự can thiệp trực tiếp của người có quyền phủ quyết mọi thứ. Lợi ích là rõ ràng: tốc độ. Google - một cỗ máy với 180.000 nhân viên - đang cố gắng hành động như một startup 50 người. Nhưng cái giá phải trả cũng rất thật. Một tổ chức cần tới ba lần "cứu hỏa" từ người sáng lập trong một thập kỷ (2019 với Waymo, 2023 với Bard, 2025 với Gemini đời hai) là một tổ chức chưa bao giờ xây dựng được năng lực tự vận hành ở mức độ xuất sắc.
Nếu Brin lại rời đi sau 12 tháng nữa, Google sẽ lại đối mặt với khoảng trống lãnh đạo mà không một vị CEO chuyên nghiệp nào có thể lấp đầy. Đó là rủi ro mà bảng cân đối kế toán không phản ánh, nhưng các đối thủ cạnh tranh thì đọc rất rõ.
Một tín hiệu khác tinh tế hơn: việc Hassabis rút lui khỏi quản lý thường nhật không nhất thiết là tin xấu. Có một cách đọc tích cực. Google có thể đang chia lại đội hình: Brin chỉ huy mặt trận sản phẩm - tốc độ, tích hợp, thương mại hóa; Hassabis tập trung vào mặt trận khoa học - AGI, an toàn, những bước nhảy dài hạn. Nếu đúng như vậy, đây là một cấu trúc hai đầu tài năng: một đầu lo "đánh trận trước mắt", một đầu lo "xây vũ khí tương lai". Mô hình này có thể mạnh hơn nhiều so với việc để một nhà khoa học kiêm cả nhiệm vụ giao chiến với một kỹ sư kinh nghiệm.
Nhưng thị trường không nhìn nhận theo cách đó. Thị trường nhìn thấy sự hỗn loạn và diễn giải nó theo hướng bi quan. Nếu Alphabet không cẩn thận, thông điệp "Google đang cần cứu hỏa" sẽ trở thành chính tự kỷ - ám thị khiến các nhà phát triển tài năng và khách hàng doanh nghiệp dao động.
Nhìn từ góc độ đầu tư, tôi đã học được rằng các sự kiện "người sáng lập quay lại" có chu kỳ tác động khoảng 6 đến 12 tháng. Nếu sau một năm, thị phần phần mềm của Gemini Code Assist không tăng trong các cuộc khảo sát dành cho nhà phát triển, nếu doanh số Vertex AI không đột biến, nếu làn sóng rời đi của các nhà nghiên cứu vẫn tiếp diễn, thì việc Brin ngồi cạnh Koray sẽ chỉ là một bức ảnh kỷ niệm. Ngược lại, nếu Google tung ra một sản phẩm coding có sức hút mạnh đến mức các lập trình viên rời khỏi Copilot - kèm theo chính sách giá quyết liệt - thì đây sẽ là một bước ngoặt thực sự.
Tuần này, tôi sẽ không nhìn vào bảng xếp hạng benchmark. Tôi sẽ theo dõi ba thứ: (1) Google có đưa ra một mức giá bất thường cho Gemini Code Assist hay không, (2) liệu có thông báo nào về việc Gemini được tích hợp sâu hơn vào hệ sinh thái Android/Workspace nhằm tạo hiệu ứng lây lan, và (3) quan trọng nhất - lưu lượng truy cập tới các trang tài liệu dành cho lập trình viên của Google có tăng đột biến hay không. Lưu lượng là dữ liệu. Còn cách sắp xếp bàn làm việc trong văn phòng Mountain View chỉ là một lời hứa.
Và trong một thị trường giá xuống nơi sự sống còn quan trọng hơn lợi nhuận, tôi sẽ cảnh giác với những lời hứa.
