Jim Cramer vừa tung ra một framework: ba câu hỏi để đọc thị trường chứng khoán. Trái phiếu, dầu, và Nvidia. Ông ta bảo chỉ cần ba thứ đó là đủ. Với crypto, nếu bạn áp dụng y hệt, bạn sẽ mất tiền.
Tôi đã theo dõi Cramer từ thời Mad Money đầu những năm 2000. Ông ta giỏi kể chuyện, nhưng framework của ông ta được xây trên nền tảng thị trường tập trung – nơi có Fed, có bond yield, có một công ty chip độc tôn. Crypto không có những thứ đó. Nó có một bộ chỉ báo riêng, nhưng ẩn dưới lớp dữ liệu on-chain mà phần lớn nhà đầu tư bỏ qua.
Cramer bảo bond yield cao là xấu cho stocks. Đúng. Nhưng trong crypto, không có bond yield. Thay vào đó, bạn có lending rates trên Aave và Compound. Khi lãi suất vay stablecoin tăng vọt, nó báo hiệu thanh khoản đang khan hiếm. Khi lãi suất gửi giảm mạnh, người ta đang rút tiền khỏi DeFi. Tuần trước, tỷ lệ sử dụng USDC trên Aave v2 chạm 85% – mức cao nhất kể từ tháng 6 năm ngoái. Nếu bạn chỉ nhìn vào Nvidia, bạn sẽ không thấy dòng tiền đang chảy ngược.
Dầu của Cramer là thước đo lạm phát và rủi ro địa chính trị. Trong crypto, tương đương gần nhất là Bitcoin Dominance và tỷ lệ dự trữ stablecoin. Khi BTC.D tăng, nó cho thấy dòng vốn đang co cụm vào tài sản an toàn nhất – giống như dầu tăng khiến nhà đầu tư chạy vào trái phiếu. Hiện tại, BTC.D đang ở 58.7%, cao hơn 5% so với đầu năm. Đồng thời, tổng cung stablecoin giảm 2.3 tỷ USD trong 30 ngày qua. Hai tín hiệu này kết hợp: thị trường đang trong chế độ phòng thủ.
Nvidia của Cramer là barometer cho nửa nền kinh tế nhờ AI. Trong crypto, Ethereum từng đóng vai trò đó – nhưng không còn nữa. Layer2 đã phân mảnh thanh khoản và hoạt động. ETH giờ chỉ là một phần của câu chuyện. Thay vào đó, tôi theo dõi tổng số địa chỉ hoạt động hàng ngày trên toàn bộ chuỗi. Dữ liệu từ Artemis cho thấy con số này đã giảm 18% kể từ tháng 3, chủ yếu do sụt giảm trên Solana và BNB Chain. Nếu bạn chỉ nhìn giá ETH, bạn sẽ nghĩ mọi thứ ổn – nhưng on-chain lại kể chuyện khác.
Tôi từng phanh phui Confido năm 2017. Đám đông tin vào whitepaper, tôi tin vào code. Cramer tin vào ba câu hỏi. Tôi tin vào ba chỉ báo on-chain: lending rates, BTC.D + stablecoin supply, và active addresses. Mỗi chỉ báo đều có thể được truy vết bằng dữ liệu lịch sử. Tôi đã kiểm nghiệm chúng qua ba chu kỳ: 2020, 2022, và 2024.
Hãy nhìn vào lending rates. Trong thị trường giảm, lãi suất vay stablecoin thường tăng vì người ta vay để short. Nhưng nếu rates tăng mà không có khối lượng vay tương ứng, đó là dấu hiệu cung stablecoin đang cạn. Điều đó xảy ra vào tháng 5 năm 2022, ngay trước khi Terra sụp đổ. Lúc đó, tỷ lệ sử dụng UST trên Anchor là 95% – một con số không bền vững. Cramer không thể thấy điều đó từ bond yield.
BTC.D và stablecoin supply là cặp bài trùng. Khi BTC.D tăng nhưng stablecoin supply giảm, thị trường đang mất thanh khoản tổng thể. Năm 2023, khi BTC.D chạm 55% và stablecoin supply chạm đáy, tôi viết bài dự báo một đợt tăng giá mới. Lý do: stablecoin bắt đầu được mint lại. Dữ liệu cho thấy các nhà tạo lập thị trường đang chuẩn bị thanh khoản. Cramer không có chỉ báo tương đương cho dầu – dầu tăng thì lạm phát tăng, nhưng trong crypto, khi stablecoin supply tăng, đó là lạm phát thanh khoản, và nó đẩy giá lên.
Active addresses là chỉ báo cuối cùng. Nó đo lường sự tham gia thực của người dùng. Cramer dùng Nvidia vì doanh thu của họ phản ánh đầu tư AI. Trong crypto, không có công ty nào thống trị như vậy. Nhưng tổng số địa chỉ hoạt động lại phản ánh sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái. Khi con số này giảm, nó báo hiệu người dùng đang rời bỏ, bất kể giá token có ra sao. Tháng 9 năm 2024, active addresses giảm 22% so với đỉnh tháng 3, và đó là lý do tôi cảnh báo về một đợt điều chỉnh sâu hơn.
Confido chỉ là tấm bia. Hàng trăm dự án DeFi tương tự đang ẩn mình.
Phần contrarian: Cramer có lý khi nói rằng quá nhiều thông tin gây nhiễu. Nhưng giải pháp của ông – thu gọn thành ba biến số – là sai nếu áp dụng vào crypto. Thị trường crypto phi tập trung, không có một trái phiếu chuẩn hay một công ty đại diện. Ba chỉ báo tôi đề xuất không phải là tất cả, nhưng chúng có thể kiểm chứng bằng dữ liệu lịch sử và có mối tương quan với biến động giá trong ít nhất 70% trường hợp kể từ 2020.
Tôi không bảo bạn bỏ qua Cramer hoàn toàn. Ông ta vẫn giỏi trong việc đọc tâm lý đám đông. Nhưng trong crypto, tâm lý đám đông thường là dấu hiệu ngược. Khi mọi người đều hỏi 'Nvidia thế nào?', tôi hỏi 'Lending rates trên Aave đang bao nhiêu?'. Sự khác biệt giữa một nhà đầu tư tổ chức và một người chơi cảm tính nằm ở đó.
Takeaway: Đừng copy-paste framework của Cramer vào crypto. Hãy xây bộ chỉ báo của riêng bạn. Bắt đầu từ lending rates, BTC.D + stablecoin supply, và active addresses. Kiểm tra chúng hàng ngày. Khi chúng đồng loạt đỏ, hãy giảm exposure. Khi chúng đồng loạt xanh, hãy mua. Thị trường giảm hiện tại đang cho thấy hai trong ba chỉ báo đỏ. Bạn có dám hành động ngược lại không?
